BORELIOZA

[Maj 2018]

BORELIOZA

Tutaj zabrałam dla Ciebie wszystko, co o boreliozie pisałam na FACEBOOKU+ leczenie:

CO ZROBIĆ, GDY WBIJE SIĘ KLESZCZ?

  1. Usuwamy go jak najszybciej (w aptekach są kleszczołapki i pętelki – fajna sprawa, bo nie zgniatamy kleszcza; jak nie mamy używamy np. pęsety). Chwytamy kleszcza jak najbliżej naszej skóry.
    • Jeżeli kawałek kleszcza zostanie w ramie, eksperci mówią tak:
      • jeżeli został sam aparat gębowy, nie robimy nic, tylko dezynfekujemy
      • jeżeli została cała głowa, usuwamy
      • [Zastanawiacie się, jak po małej czarnej kropce stwierdzić, czy to cała głowa czy tylko aparat gębowy? Ja też :-p]
  2. Dezynfekujemy miejsce po wbitym kleszczu.
  3. Obserwujemy nasze ciało (powiedzmy sobie szczerze: najlepiej się sprawdzać przez cały rok, bo w przypadku małych nimf człowiek często nawet nie zauważy, że się wbiły).

NAJCZĘSTSZE OBJAWY

Rumień wędrujący w przebiegu boreliozy (na tym zdjęciu całe wnętrze jest zarumienione, ale bywa, że tylko obwódka jest ciemna, a środek jasny).

RUMIEŃ WĘDRUJĄCY

  • zwykle pojawia się w 3-30 dni po ugryzieniu, rzadziej do 3 miesięcy
  • ma >5cm średnicy albo szybko rośnie (np w ciągu doby widać wyraźny wzrost) [rumień <5cm albo taki co nie rośnie to raczej nie rumień wędrujący]
  • rumień w miejscu ukąszenia, który się pojawia od razu nie jest rumieniem wędrującym, tylko odczynem skóry na ugryzienie
  • rumień wędrujący pojawia się najwcześniej po kilku dniach, bo krętki muszą mieć czas się namnożyć, żeby dać widoczny odczyn!
  • najpierw jest plamką, która szybko rośnie i potem wygląda typowo: ciemna obwódka, jasny środek
  • może wystąpić w innym miejscu, niż miejsce ugryzienia
  • może wystąpić wiele rumieni naraz po ukąszeniu jednego kleszcza
Mam nadzieję, że ten rysunek jest tak zły, że zapadnie Ci w pamięć :D.

OBJAWY GRYPOPODOBNE

Też mogą wskazywać na wczesną fazę boreliozy.

CHŁONIAK LIMFOCYTOWY SKÓRY

Rzadko. To czerwona lub sina grudka, zwykle na małżowinie usznej (rzadziej brodawce sutkowej, mosznie), nie boli.

Pseudochłoniak w przebiegu boreliozy (tu nie w swojej typowej lokalizacji, bo najczęściej pojawia się na płatku ucha)

PRZEWLEKŁE ZANIKOWE ZAPALENIE SKÓRY

BÓLE STAWÓW, kości, mięśni

Według literatury najczęstsza „ofiara” to staw kolanowy, ale ból może dotyczyć też innych dużych stawów. Często ból nie występuje cały czas tak samo, ale są okresy zaostrzeń i „wyciszenia”. Albo bolą różne stawy na przestrzeni czasu („wędrujące zapalenie stawów”).

ZAPALENIE OPON MÓZGOWO-RDZENIOWYCH

Zwykle ze słabo wyrażonymi objawami, w badaniu fizykalnym czasem brak objawów, które by nas mogły naprowadzić na właściwe rozpoznanie, a chory odczuwa na przykład przewlekłe bóle głowy.

PORAŻENIE NERWÓW (np. twarzowego)

BÓLE KORZONKOWE, jak przy „postrzyknięciu”

DRĘTWIENIA, ZABURZENIA CZUCIA KOŃCZYN

ZAPALENIE MIĘŚNIA SERCOWEGO

Bardzo rzadko. Ze słabo wyrażonymi objawami ze strony serca, zwykle rozpoznawane przypadkowo, a chory odczuwa np. osłabienie. Zwykle samo mija i często człowiek nawet nie wie, że je miał.

 

CZY ODDAWAĆ KLESZCZA DO ZBADANIA?

Dawanie kleszcza do badania nie ma sensu. Dlatego, że bardzo dużo kleszczy jest nosicielami krętków powodujących boreliozę, a do samego zakażenia dochodzi o wiele rzadziej – dzieje się tak głównie dlatego, że jak już Wam wspominałam, potrzeba 24-48 godzin wbicia kleszcza, żeby krętek był zdolny ugryźć człowieka. Więc nawet, jeśli wyjdzie nam, że nasz kleszcz miał w sobie krętki, to nie oznacza, że nas zaraził i na pewno nie obliguje do wielotygodniowej antybiotykoterapii bez objawów. (Jedyny sens tego badania jest taki, że jak kleszcz wyjdzie „czysty”, to się uspokoimy – ale jeśli nie, tylko bardziej się zdenerwujemy :-p).

(cytując profesora Roberta Filsiaka: Częstość występowania zakażonych kleszczy w naszej szerokości geograficznej w różnych częściach Europy waha się od 3 do 34%. Na terenie Polski najwyższy odsetek zakażonych kleszczy, sięgający 25%, stwierdzano na obszarach leśnych województw podlaskiego i warmińsko-mazurskiego).

I przypominam: to badanie ODPŁATNE, PRYWATNE, nie zalecane przez żadne oficjalne wytyczne.

Powtórzę: najważniejsze jest WCZESNE USUNIĘCIE KLESZCZA i jak zawsze UWAŻNA OBSERWACJA SWOJEGO DZIECKA.

DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA

Jeżeli widzimy u siebie rumień wędrujący albo chłoniak limfocytowy (nawet gdy nie kojarzymy obecności kleszcza, bo niektóre nimfy są naprawdę maleńkie) rozpoznajemy boreliozę i rozpoczynamy leczenie.

Ale rumień może nie wystąpić. A objawy mogą wystąpić ze sporym opóźnieniem. Jak wtedy sprawdzić, czy nasze objawy (np. bóle stawów, bóle kręgosłupa, drętwienia kończyn) nie są wynikiem boreliozy?

UWAGA: Testy wykonujemy u osób Z OBJAWAMI. Nie leczymy wyników badań diagnostycznych, tylko pacjenta.

Pamiętajmy również, że zwykle potrzeba 3–4 tygodni (czasem nawet 6–8) na pojawienie się wczesnych przeciwciał, więc nie ma sensu robić tych badań np. 2 dni po wyjęciu kleszcza.

  1. TEST ELISA: 

    (immunoenzymatyczny, tańszy, uznawany za przesiewowy) – sprawdza, czy nasz organizm wytworzył przeciwciała, które miały zwalczyć krętki boreliozy

IgM to przeciwciała wczesne, które się pojawiają po 3–4 tygodniach i zanikają po kilku miesiącach, ale u niektórych mogą być obecne przez lata!

IgG to przeciwciała późne, pojawiają się w 4–6 tygodniu, a obecne w organizmie mogą być nawet przez lata!

Jeżeli nie wyjdą nam przeciwciała ani w klasie IgM ani w IgG – NIE MA BORELIOZY (albo za wcześnie wykonaliśmy badania).

Jeżeli wyjdą dodatnie przeciwciała IgM (wczesne), ale nie wyjdą IgG (późne), może to oznaczać:

  • wczesna faza boreliozy
  • reakcje krzyżowe, czyli np. mamy jakąś chorobę z autoagresji albo zakażenie innymi bakteriami/wirusami (wtedy przeciwciała spowodowane przez tę chorobę mogą być podobne do przeciwciał przeciw boreliozie i fałszywie oznaczone w tym teście jako przeciwciała przeciw boreliozie)

Jeśli wyjdą dodatnie IgM i IgG:

  • borelioza aktywna
  • borelioza przebyta w przeszłości

WAŻNE: Przeciwciała nie znikają po skutecznym leczeniu! Obecność przeciwciał nie oznacza, że nie wyleczyliśmy choroby. Czasem podczas leczenia poziom przeciwciał nawet wzrasta, bo krętki się rozpadają pod wpływem antybiotyków i wcale to nie oznacza, że leczenie nie działa.

Dlatego nie da się po badaniu przeciwciał stwierdzić, czy leczenie było skuteczne.

Leczenie jest skuteczne w ponad 90% przypadków choroby, a przeciwciała są obecne miesiącami–latami u wszystkich, którzy chorowali.

Ponieważ test ELISA nie daje nam 100% odpowiedzi robimy wtedy drugi test:

  1. WESTERN BLOT

(bardziej specyficzny) – ten test wykonujemy jako drugi, jeżeli w teście ELISA wyszedł wynik, mogący sugerować chorobę.

Jeżeli tutaj nie wyjdą nam przeciwciała – oznacza to, że ELISA był fałszywie dodatni. Nie ma choroby, nie przejmujemy się boreliozą.

Jeżeli tutaj potwierdzi się obecność przeciwciał IgM i/lub IgG, to należy zasięgnąć porady lekarza chorób zakaźnych. On zdecyduje (analizując wyniki I OBJAWY CHOREGO o dalszym postępowaniu, czyli np. czy zlecać dodatkowe badania czy włączyć leczenie, jaki lek i w jakiej formie – bo niektóre postaci choroby wymagają leczenia dożylnego na oddziale).

UWAGA: Mówimy o dodatnim IgM, gdy na tej kartce z wynikiem widzimy obecność co najmniej 2 białek. A o dodatnich IgG, gdy mamy wynik dodatni w przypadku co najmniej 5 białek.

  1. Przy podejrzeniu neuroboreliozy – czyli boreliozy dającej objawy ze strony układu nerwowego, jak bóle głowy, porażenia, bóle kręgosłupa – wykonuje się też często nakłucie lędźwiowe i sprawdza się, czy w płynie mózgowo–rdzeniowym są produkowane przeciwciała przeciw krętkom.
  2. PCR (badanie molekularne)

  • Wykrywa obecność DNA krętków.
  • Nie jest stosowane rutynowo.
  • Badanie metodą PCR obecności krętka WE KRWI – w praktyce nieprzydatne, bo krętki szybko przechodzą z krwi do innych tkanek i we krwi ich nie ma, co nie świadczy o braku choroby.
  • PCR nie powie nam też, czy krętki są żywe czy martwe (np. po skutecznym przeleczeniu wynik może być wciąż dodatni z powodu obecności resztek martwych krętków)
  • Badanie PCR w moczu też jest bez sensu. Krętków szukamy TAM, GDZIE SĄ OBJAWY.
  • Dlatego PCR stosuje się w konkretnych przypadkach. Np. mamy podejrzenie zapalenie stawów – pobieramy materiał do badania z tej okolic! Albo ze skóry, albo z płynu mózgowo-rdzeniowego.

Niezalecane komercyjne badania:

  • badanie kleszcza na obecność krętkó (już Wam mówiłam, że większość kleszczy ma w sobie krętki i ta informacja nie mówi nam nic o tym, czy zostaliśmy zarażeni, pomijając już durne błędy tych „laboratoriów”, bo widziałam raz wynik, gdy kleszcz był niby nosicielem HIV – czyli LUDZKIEGO wirusa niedoboru odporności, bzdura totalna…)
  • badanie krętków w moczu
  • oznaczanie subpopulacji konkretnych limfocytów
  • biorezonans
  • inne dziwne rzeczy, które może w ostatnich dniach powstały, a jeszcze o tym nie wiem, bo roją się jak grzyby po deszczu co chwilę w prywatnych „laboratoriach”

Nie są zalecane, bo nie mają medycznego uzasadnienia, nie są potwierdzone w badaniach naukowych! Więc mówiąc krótko, ponieważ są to oczywiście badania dostępne tylko prywatnie – w tym momencie są tylko naciąganiem ludzi na pieniądze.

[Gdybym chciała zarobić wielkie pieniądze, nie bacząc na swoje sumienie, jako pierwsze wymyśliłabym kolejny komercyjny test na badanie boreliozy! Kopalnia złota, a odpowiedzialność żadna].

 

LECZENIE najczęstszych postaci

Borelioza jest chorobą bakteryjną (bo krętek borelii to bakteria), więc chorobą leczymy ANTYBIOTYKAMI.

  • Rumień wędrujący

  • Chłoniak limfocytowy skóry

Jeden z tych leków przez 14-28 dni:

  • Amoksycylina:
    • Dorośli: 1,5-2,0g/dobę przez 14-28 dni
    • Dzieci: 50mg/kg masy ciała/dobę (max 2,0g) – i to podzielone na 2-3 dawki dziennie
  • Doksycyklina:
    • Dorośli: 2x dziennie po 100mg  lub 1xdziennie po 200mg
    • Dzieci: NIE JEST ZALECANA U DZIECI (Można ją ewentualnie podawać dzieciom po skończonym 8. roku życia)
  • Inne antybiotyki są właściwie zarezerwowane dla osób, które są uczulone na powyższe
    • azytromycyna
    • klarytromycyna
    • aksetyl cefuroksymu: Dorośli: 500 mg 2 × dz. Dzieci: 30 mg/kg/dobę w 2 dawkach podzielonych.
  • Pierwszorazowe zapalenie stawów

Jeden z tych leków przez 28 dni:

  • Amoksycylina:
    • Dorośli: 1,5-2,0g/dobę przez 14-28 dni
    • Dzieci: 50mg/kg masy ciała/dobę (max 2,0g) – i to podzielone na 2-3 dawki dziennie
  • Doksycyklina:
    • Dorośli: 2x dziennie po 100mg  lub 1xdziennie po 200mg
    • Dzieci: NIE JEST ZALECANA U DZIECI (Można ją ewentualnie podawać dzieciom po skończonym 8. roku życia)
  • Aksetyl cefuroksymu: Dorośli: 500 mg 2 × dz. Dzieci: 30 mg/kg/dobę w 2 dawkach podzielonych.
  • Nawrót zapalenia stawów

  • Neuroborelioza (borelioza układu nerwowego)

  • Zapalenie mięśnia sercowego

Leczenie rozpoczynamy DOŻYLNIE NA ODDZIALE! I obserwując odpowiedź na leczenie (czyli czy objawy mijają) decydujemy potem, czy można leczenie dokończyć doustnie w domu. Trwa zwykle 28 dni.

Stosujemy ceftriakson, cefotaksym lub penicylinę benzylową.

JAK OCENIAMY SKUTECZNOŚĆ LECZENIA?

Po ustępowaniu objawów. Nie ma innego sposobu.

  • Przeciwciała mogą utrzymywać się latami, a ich poziom czy zmiana poziomu w czasie nie mówi nam nic o skuteczności leczenia.
  • PCR wykrywa żywe i martwe krętki, więc też nie wyjaśni sprawy.

*ILADS:

ILADS to stowarzyszenie z USA, zlecające również grupę lekarzy, którzy leczą boreliozę o wiele dłużej (nawet przez kilka lat) i używają zwykle kilku antybiotyków naraz.

Nie jest to zgodne z europejskimi wytycznymi, nie jest to również zgodne z wytycznymi oficjalnych amerykańskich towarzystw naukowych! Według dotychczasowych badań leczenie wg ILADS nie ma większej skuteczności, niż to leczenie, które Wam powyżej opisałam. A ryzyko działań niepożądanych jest już znacznie większe w przypadku terapii dłuższej i stosowania jednocześnie wielu antybiotyków.

CZY PODAJE SIĘ ANTYBIOTYK PROFILAKTYCZNIE?

Dorośli – istnieje 1 taka sytuacja: ” w przypadku mnogiego pokłucia przez kleszcze podczas pobytu w rejonie endemicznym osoby dorosłej pochodzącej spoza tego terenu „. Wtedy podaje się jednorazowo 200mg doksycykliny.

Dzieci – nie podaje się antybiotyków profilaktycznie. Są rozważania na temat tego, że może w takiej samej sytuacji (mnogie ukąszenia w terenie endemicznym) stosować przez parę dni amoksycylinę, ale jeszcze nie ma tu oficjalnego stanowiska.

W pozostałych sytuacjach (a najczęściej jest to sytuacja: „Zauważyłem dzisiaj, że moje dziecko ma kleszcza! Proszę go wyjąć i przepisać antybiotyk”) nie podajemy antybiotyków bez objawów. Przede wszystkim dlatego, że to PARĘ TYGODNI ANTYBIOTYKOTERAPII, ze wszelkimi możliwymi skutkami niepożądanymi i nie zlecamy tego bez powodu. Zresztą wyobraźcie sobie: a jeśli ktoś za 2 tygodnie znów znajdzie w skórze kleszcza? Od nowa kilka tygodni leczenia? A jeśli ktoś mieszka na wsi, jak moja rodzina, ma brać antybiotyki 8-9 miesięcy w roku?

UPDATE (lipiec 2018):

Pojawiają się w niektórych źródłach (np. „Antybiotykoterapii” Dzierżanowskiej z 2018r.), że zaleca się też profilaktykę powyżej 36 godzin przebywania kleszcza w ciele w rejonach endemicznych! (można ją podać do 72 godzin od wyjęcia kleszcza). Ale nie ma tu jeszcze zgodności wszystkich wytycznych.

CZY ISTNIEJE SZCZEPIENIE PRZECIW BORELIOZIE?

Nie.

Podsumowując:

Rozpoznanie boreliozy sprawia czasem trochę kłopotu. Ale jest to choroba, na którą mamy leczenie! I leczenie w znacznej większości przypadków jest całkowicie skuteczne (prowadzi do ustąpienia objawów). Dlatego, jeśli mogę coś doradzić, nie bójcie się zielonych terenów z powodu kleszczy! Łąki i lasy są super!

 

A JEŚLI CHCECIE PRZECZYTAĆ, CZEGO JA SIĘ BOJĘ ZAMIAST BORELIOZY – ZAPRASZAM TUTAJ


Więcej informacji na FACEBOOKU (Właśnie tak, możesz tam poszerzać swoją wiedzę każdego dnia! ;)).

 A jeśli uważasz, że takie informacje są przydatne – POWIEDZ PROSZĘ O BOMBUSIE SWOIM ZNAJOMYM :).

 

Bibliografia:

  • Sabina Dobosz, „Co nowego w wytycznych antybiotykoterapii boreliozy?”, wykład z 10.05.2018, Moderówka
  • „Interna Szczeklika – Podręcznik Chorób Wewnętrznych 2017”, Borelioza z Lyme, Medycyna Praktyczna – portal lekarzy,
    •  dostęp: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.18.5.1.(05.05.2018)
  • Joanna Zajkowska, Jak leczyć boreliozę – końca sporu nie widać, Medical Tribune, Po dyplomie: dla lekarzy, 03.2017
    • dostęp: https://podyplomie.pl/medical-tribune/26348,jak-leczyc-borelioze-konca-sporu-nie-widac (-5.05.2018)
  • Grażyna Biesiada, Zofia Guła, Kilka słów o boreliozie, Rematologia: wywiady, Medycyna praktyczna dla lekarzy, 20. 04.2015
    • dostęp: https://www.mp.pl/reumatologia/wywiady/119164,kilka-slow-o-boreliozie (05.05.2018)
  • Robert Flisiak, Borelioza z Lyme, Medycyna Praktyczna – portal dla pacjentów, 03.2012
    • dostęp: https://pediatria.mp.pl/choroby/chorobyzakazne/66750,borelioza-z-lyme (05.05.2018)
  • Bartosz Szetela, Robert Flisiak, Sławomir Pancewicz, Diagnostyka i leczenie boreliozy z Lyme, skrót Zaleceń Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych, Medycyna Praktyczna – portal lekarzy, 04.2010
    • dostęp: https://infekcje.mp.pl/wytyczne/51646,diagnostyka-i-leczenie-boreliozy-z-lyme (08.05.2018)
  • Autorzy różni, 5000 pytań z pediatrii: Borelioza i inne choroby przenoszone przez kleszcze, Medycyna praktyczna dla lekarzy,
    • dostęp: https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.19.1. (dostęp: 05.05.2018)


Cieszę się, że dobrnąłeś aż tutaj! (Okej, pewnie przewinąłeś :-p).



JEŚLI UWAŻASZ, ŻE TAKIE INFORMACJE SĄ PRZYDATNE, POWIEDZ PROSZĘ O LEKARZDLADZIECI.PL SWOIM ZNAJOMYM! 🙂

Zapraszam Cię w inne moje miejsca:

YOUTUBE

Tutaj znajdziecie wszystkie moje FILMY.

 

FACEBOOK

Tutaj znajdziesz krótkie informacje medyczne i życiowe rozważania

 

 

INSTAGRAM 

Tutaj trochę medycyny, ale więcej mnie. Głównie różne żarty (Ale czy śmieszne?).

Email: rhajkus@gmail.com